 |
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
 |
|||||
|
Bureau Script Noordwijk Uitgeverij Bellevue
Daar gaan we: in verteltechnische zin zijn deze verhalen wel in orde. De auteurs wisten wat ze aan het doen waren, ze voelden goed aan wat de essentie van hun vertelling was en ik ben dan ook niet op grote onhandigheden gestuit die de illusie akelig verstoorden. Dat komt misschien over als een vriendelijke dooddoener maar zo is het niet bedoeld: als de schrijver intuïtief goed contact houdt met zijn thematiek, pikt de lezer dat (net zo intuïtief) wel op en dan kan er ook niet zoveel misgaan. Zes keer leesplezier – dit zouden wel eens zeer terechte winnaars kunnen zijn. Dat het plezier voor déze lezer bij het ene verhaal groter was dan bij het andere heeft zeker te maken met zuiver subjectieve oordelen, waarbij affiniteit met de hoofdpersoon doorslaggevend is, en daarmee zal ik u niet belasten. Het heeft ook te maken met de twee criteria voor de beoordeling van een literair verhaal, die al vaker bij deze gelegenheid zijn genoemd. Ten eerste: de lezer kan zich pas echt in een hoofdpersoon verplaatsen als die figuur in een handeling is gezet en als de held of heldin een bepaalde ontwikkeling doormaakt. Aan het eind moet hij of zij een iets andere persoon zijn dan aan het begin. Daarvoor is het nodig dat er een barrière wordt genomen, de held(in) zal tegen de stroom in moeten gaan. Een verhaal heeft dus altijd conflict nodig, en dat kan het best tot uiting komen door de personages in de scènes tegenover elkaar te zetten. De interactie krijgt dan de juiste geladenheid en de personages worden effectief getypeerd. En ten tweede: de emotionele kern van het verhaal moet gesuggereerd worden en dus niet expliciet verwoord, zeker niet door de verteller. Als de lezer opgedrongen krijgt dat hij iets 'erg' moet vinden, dan is hij niet zo geneigd zich voor 'de boodschap' open te stellen. Ontroering op commando werkt alleen in de cultuur van schlager en smartlap. En voor suggestie is dus 'de handeling' nodig: de hoofdpersoon moet met iets anders bezig zijn dan met wat voor de auteur de essentie is. Deze voor de hand liggende criteria komen direct voort uit het oude adagium show, don't tell, dat al vele jaren door alle lokaaltjes galmt waarin schrijfcursussen worden gegeven. Oud en clichématig, zeker, maar nog niet versleten. Wat waar is, blijft ook waar als iedereen het roept. In vijf van de topzoveel-verhalen is de inhoudelijke kern dat de hoofdpersoon emotioneel sterk beïnvloed is door een catastrofe in de naaste omgeving. De auteur moet dan wel bedoelen dat de emotie in kwestie ook door de lezer ervaren wordt, dat er ontroering ontstaat in het lezersgemoed. Volgens mij zijn de twee hierboven genoemde criteria bruikbare middelen om de verhalen te beoordelen, omdat ze niet in strijd zijn met de intuïtieve reactie. Eén verhaal valt een beetje buiten het patroon, en daar begin ik dan maar mee. De sleutelvrouw / Anita Lodewijks (7) Ze komt / Simon Peter Been (2) Meisje van plezier / Jolanda Hazelhoff (2)
De achtste dag / Barbara Joy (11) Het verloren schaap / Rijk Arends (2) Mama Dia / Margareta Keijser (7)
Ik hoef, aan het einde van mijn Woordenstroombeschouwingen, niet geheimzinnig te doen over mijn eigen voorkeur. Volgens mij heet Margareta Keijser in 2007 het beste verhaal geschreven, en daarmee, hoogst onbedoeld, een mooie demonstratie gegeven van wat die verteltechnische principes, die wat academisch aandoen, voor betekenis hebben. En nu rest mij niets meer dan u allemaal opnieuw een jaar toe te wensen van veel inspiratie en van heel veel schrijfplezier.
|
|||||
|
Terug naar Beoordeling BSN Terug naar Homepage |
|||||